Croeso

Ar anterth ei ffyniant yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg a dechrau’r ugeinfed ganrif, roedd ystad Penllergare yn enghraifft amlwg o dirwedd bictiwrésg, ramantus. Ei grëwr oedd John Dillwyn Llewelyn (1810-82), dyn sy’n enwog am ei gyfraniad i gynllunio tirweddau a garddwriaeth, a hefyd am ei arbrofion gwyddonol a’i ffotograffiaeth arloesol. Rhoddodd Penllergare ysbrydoliaeth iddo fynegi’r holl ddoniau hyn. Defnyddiodd John harddwch naturiol, mawreddog y safle yn ei gynllun mawr i greu tirwedd eidylig a gafodd ei phlannu ag amrywiaeth gyfoethog o goed, prysglwyni a phlanhigion egsotig.

Ers dros hanner canrif mae Penllergare wedi cael ei ddifrodi a bron ei anghofio. Cafodd y plasty ei ddinistrio ac adeiladwyd swyddfeydd y cyngor yn ei le. Ychwanegodd datblygiadau a fandaliaeth at effeithiau esgeulustod. Cafodd rhan uchaf gerddi’r coetir ei dorri gan draffordd yr M4 ac erbyn hyn mae tai modern yn ffinio â’r gerddi muriog ac yn gorlifo ar y parcdir. Cafodd Ymddiriedolaeth Penllergare ei ffurfio yn 2000 fel ymgais i achub y dirwedd hanesyddol a diwylliannol hon rhag syrthio i ragor o ddiffeithwch. Ei nod yw codi ymwybyddiaeth o orffennol pwysig yr ystad a’r angen taer i amddiffyn ac achub y lle ar gyfer y dyfodol. Mae’r Ymddiriedolaeth yn cynnig adfer Penllergare fel parc yr oedd hir ei angen ar gyfer Abertawe a Chymru.